Luchtfoto Erve Groothuis
In 1952 zijn er door de LFN-luchtfotografie van de verschillende boerderijen in Reutum en Haarle foto’s gemaakt.
Deze foto’s zijn op dit moment een bron van informatie over de betreffende boerderijen en erf.
Erve Groothuis is een van de oudste boerderijen in Haarle. In 1408 wordt het erf in de analen van de Heer van Almelo al aangeduid als het erf in “Heerle”. Ook wordt het erf veelvuldig benoemd in het Verpondingsregister als een van de 24 ‘gewaarde’ boerderijen in de Marke Reutum en Haarle.
In 1952 is de boerderij van gemiddelde omvang, een typisch gemengd boerenbedrijf.
– geadresseerd in Tubbergen in de buurtschap Haarle (buurtschapsletter: L) onder nr.: L17., na de straatnaam invoering in de 60 jaren, tegenwoordig: Snoeymansweg 23. –
https://www.openstreetmap.org/#map=12/52.3435/6.8400
In 1889 is er een boedelscheiding tussen de 2 oudste broers. Het oorspronkelijke erf wordt ‘gehalveerd’. Fredrikus (geb.1854) blijft als oudste op het oorspronkelijk erf, terwijl zijn broer Johannes (Jans, geb.1855) een nieuwe boerderij op 140 m afstand betrekt, aan de overkant van de zandweg (tegenwoordig de Snoeymansweg).
Het boerenerf wordt ‘verdeeld’ onder 2 broers, iets dat vrijwel niet voorkwam in Twente omdat dit het voortbestaan van erf ernstig in gevaar bracht!
Een derde broer, Bernardus(geb.1861) – op dat moment boerenknecht op Erve Deperman in Reutum – stichtte in Reutum later een boerderij in het Hondenveld. Hij kon de oorspronkelijke markegronden goedkoop van de grote boeren in Reutum overnemen, omdat deze rijkelijk bedeeld waren bij de verdeling van de woeste markegronden.
In die periode was hier bovendien erg veel bedrijvigheid rondom de aanleg van het kanaal Almelo - Nordhorn, die de heidevelden wellicht minder interessant maakten voor hun bedrijf.
De derde tak van de fam. Groothuis (Bernardus) heeft hier zijn oorsprong: Groothuis – Bennaats
De foto uit 1952 geeft veel informatie hoe destijds een boerenbedrijf werd gerund. Te zien is dat de oorspronkelijk boerderij uit 1846 aan de bovenkant van z’n “strooien dak” is verlost. Niet te zien is dat de boerderij op dat moment een 2-kaps dakconstructie krijgt. De oorspronkelijke potstal verdwijnt.
Deze “renovatie” had natuurlijk ook van doen met de komst van de volgende generatie op het erf! Mijn ouders trekken in bij oom Hendrik en tante Maria (trouwjaar: 1951).
Karakteristiek is de ‘langwerpige” betonnen gierkelder voor de boerderij met de vierkante ‘vaste mest’ mestbak. De bedrijfsvoering was immers overgegaan van de potstal naar de grupstal. De gier en stromest van de koeien wordt nu apart opgevangen. Daarnaast de “tuffelkelder” (vorstvrije aardappel bewaarplaats). Karakteristiek ook een jongvee/varkensschot-schuur en een houten wagenloods. Wel opmerkelijk maar niet bijzonder, zijn de 3 kippenhokken.
De ‘kippen’ bedrijfsvoering was toen gebaseerd op ‘gescheiden huisvesting. (Ik kan me herinneren dat we in de 50-60 jaren zelfs een kippenhok hadden in een bosperceel, het Haarlerveld op 1 km afstand).
Achter het onderste kippenhok is een ‘dubbele-betonnen’ kelder te zien, waar destijds de gestoomde aardappels, als varkensvoer, in werden opgeslagen. (de stoomketel werd daarbij over de buitenranden gereden).
Niet zichtbaar op de foto: onder de bomen stond aan de toegangsweg aan de ‘zonkant’ een zgn. “ïemenschoer” – een bijenstal – met een zestal bijenvolken in korven. Een mooi voorbeeld, hoe aan het begin van de 20 eeuw een boerenbedrijf nog was ‘ingericht’ op zelf-voorziening.
Op bijna alle luchtfoto’s uit die tijd komen de bewoners vanwege het laag overvliegende vliegtuig naar buiten. (natuurlijk niet alledaags, maar misschien ook wel zo kort na de oorlog, beangstigend)
Te zien zijn Hendrik (geb.1890) en zus Maria (geb.1891) en mijn moeder Marietje Groothuis (geb.1926). Zij is als 9-jarige geadopteerd van een broer van Hendrik en Maria en inmiddels (1951) getrouwd met mijn vader Eduard Lammerink (Bossink-Eef) (geb.1924) en inwonend.
Wat verder opvalt, is dat het erf is omgeven met veel groen (bomen), heel anders bij hedendaagse boerderijen.
De foto is me bijzonder dierbaar, …… misschien maak ik (geb. 1952), onbewust toch deel uit van de foto … wellicht als pasgeborene in de kinderwagen op de deel.
Ben Lammerink (Groothoes-Bennie) dec. 2025