Ook deze 'Het verleden herleeft' werd me aangereikt door Nico Brunninkhuis. De schrijver van dit artikel is Frans Luttikhuis. Waarschijnlijk is dit geplaatst in 'Op en Rond de Essen.
REUTUM - Bovenstaande foto werd gemaakt op 8 juni 1932 op erve Reurink in Reutum. Het is de dag waarop Harrie Groothuis en Marie Luttikhuis zijn getrouwd. Twee personen op deze foto leven nog, gezond en wel: Tine Looman-Groothuis (Denekamp) en Herman Groothuis (Zenderen). De overige namen vermeld ik hieronder. Ook over bepaalde achtergronden van families en personen lijkt het me zinvol een en ander te vermelden. We leven in een tijd van registreren. Bij navraag is nog veel te achterhalen. Voor zaken die niet juist en volledig zijn, bij voorbaat excuses. Van links naar rechts:
1. Heinrich Aloysius Joseph Groothuis (Teusse Hein), *19-12-1905 Reutum - †6-2-1976 Almelo. Kapelaan Bargercompascuum 1933 - 1934, Lobith 1934 - 1938, Almelo St. Egbertus 1938 - 1942, Arnhem St. Martinus 1942 - 1951, bouwpastoor, c.q. pastoor Almelo St. Jozef 1951 - 1971.
Zijn huishoudster in de St. Jozefpastorie was Bertha Masselink (Watermulder, Geesteren) (* 1913 - † 1988)
2. Gerardus Johannes Brunninkhuis (Reurink Gerard), *20-4-1909 Reutum - † 8-6-1977 Reutum. Echtgenoot van Anna Poppink (*1911), thans wonend in de Eeshof te Tubbergen.
3. Gerardus Johannes Brunninkhuis (Reurink Graeds), *18-11-1872 Reutum - †9-11-1955 Reutum. Echtgenoot van Susanna Maria Engelina Leferink op Reinink (Reninks San, Volthe). In 1906 werd ze weduwe. Ze was gehuwd met Gerardus Johannes Luttikhuis (* 1856 - †1907), landbouwer, molenaar, caféhouder van "De Molenberg" in Reutum. Uit dit huwelijk waren 2 kinderen geboren: Gerard Johan Joseph Luttikhuis (*1901 - †1969), op de foto uiterst rechts en Maria Hendrika Engelina Luttikhuis (*1905 - †1977), de bruid midden op de foto. Verdere gegevens volgen onder nr. 11 en nr. 19.
4. Everhardus Antonius Aloysius Brunninkhuis (Reurink Everhard), *6-2-1912 Reutum - †13-11-1970 Reutum. In 1946 gehuwd met Helena Aleida Rosalina Lammerink (Bossink Lena) *26-2-1922 Haarle - †8-3-1994 Almelo.
5. Johannes Hendrikus Joseph Groothuis (Teusse Jan), *8-7-1900 Reutum - †29-3-1978 Haaksbergen. Kapelaan in o.a. Utrecht, pastoor parochie O.L.V. Maria Praesentatie in Buurse (1939-1969).
Huishoudster in de Mariapastorie was Rika Eppink (Bodd'n Kuper) Noord-Deurningen.
6. Hermanus Johannes Franciscus Brunninkhuis (Reurink Herman), *22-8-1910 Reutum - †13-7-1984 Almelo. Bakkerij en veevoederbedrijf. Gehuwd in oktober 1945 met Gesina Kuipers (*1919 Tilligte)
7. Hendrika Geertruida Elberink (Bennink Trui), *1-12-1898 Reutum - †27-3-1946 Reutum). Moeder van de inzender van deze foto. 'Bennink Trui' was gehuwd met Gerard Johan Joseph Luttikhuis (*1901 — †1969) (zie nr. 19)
8. Everhardus Groothuis (Teusse Eef), *6-9-1911 Reutum - †18-4-1998 Almelo. Echtgenoot van Gesina Vleerbos, *1-10-1918 Haarle - †26-9-1999 Reutum.
9. Henri Alphonsus Josephus Groothuis (Teusse Harrie), (*6-8-1902 Reutum - †15-10-1990 Reutum). Op de foto is hij de bruidegom, naast de bruid, te midden van zijn schoonouders Brunninkhuis-Leferink op Reinink, verdere broers, zusters, zwagers en schoonzuster.
10. Anna Geertruida Maria Groothuis (Teusse An), *29-11-1909 Reutum - †4-8-1965 Rossum. Zuster An Groothuis (ongehuwd) heeft zich heel haar leven zeer verdienstelijk gemaakt als vroedvrouw en wijkzuster in Rossum en wijde omgeving. Ze ligt begraven vlakbij haar ouderlijk huis op het R.K. kerkhof te Reutum.
11. Maria Hendrika Engelina Luttikhuis (Reurink Marie, Harrie zien'n Marie), *13-6-1905 Reutum - †2-1-1977 Almelo. Zij is de bruid op de foto, 8 juni 1932.
12. Gerardus Hermanus Josephus Groothuis (Teusse Gerard), erfgenaam Erve Teusse, *23-3-1897 Reutum - †18-10-1973 Reutum. Echtgenoot van Maria Gerharda Johanna Scholten Linde (*1902 Volthe) (nr. 17)
13. Anna Geertuida Francisca Brunninkhuis (Reurink An), *14-6-1913 Reutum - †17-7-1989 Reutum. Gehuwd in 1940 met Johannes Antonius Elberink (Bennink Jan), Erve Bennink, Erve Benman, *11-1-1893 Reutum - †5-6-1965 Almelo. Na haar huwelijk noemde men haar ‘Bennink An'.
14. Susanna Maria Engelina Leferink op Reinink (Reninks San), *10-3-1876 Volthe - †18-6-1946 Reutum. Haar eerste huwelijk was in 1898 op De Molenberg met Gerardus Johannes Luttikhuis (* 1856 - †1907). Haar tweede huwelijk was in 1908 met Gerardus Johannes Brunninkhuis (*1872 - †1955), erfgenaam Erve Reurink (nr. 3)
15. Hermanus Groothuis (Teusse Herman) *1908 Reutum, woont in Zenderen. Hij is begin 30-er jaren in Zenderen samen met zijn overleden broer Antonius (nr. 17) onder de naam "Gebr. H. en A. Groothuis" een garagebedrijf, taxibedrijf, rijwielhandel en galanterieën zaak begonnen, tegenover Schuiten, voorheen ‘t Loar’. Herman woont op dezelfde plaats en is gehuwd met Riek Ganzenboom.
16. Maria Geertruida Johanna Scholten Linde (Teusse Marie), (*23-1-1902 Volthe - †5-2-1970 Reutum). Echtgenote van Gerardus Hermanus Josephus Groothuis, Erve Teusse (nr. 12).
17. Antonius Groothuis (Teusse Teun), *1898 Reutum - †8-1-1963 Zenderen. Hij was ongehuwd. Eerst was hij bedrijfsmedewerker op Erve Teusse, later compagnon van de firma "Gebr. H. en A. Groothuis", Zenderen (nr. 15)
18. Christina Susanna Maria Groothuis (Teusse Tine), *24-3-1913 Reutum, woonachtig in Denekamp. Haar echtgenoot was Theodorus Everhardus Gerardus Looman (*1916 - †1979), hotelier en eigenaar van Hotel Dolce te Denekamp, medeorganisator van de befaamde "Parelfestivaldagen" te Denekamp in de 50-er en 60-er jaren.
19. Gerard Johan Joseph Luttikhuis. (*27-10-1901 De Molenberg - †6-9-1969 Almelo). Landbouwer, caféhouder. Plaatselijk bureauhouder (PBH) te Ootmarsum, als zodanig van 1928-1955 ambtenaar in dienst van het Ministerie van Landbouw, Visserij en Veeteelt, zoals dit voluit heette in de crisistijd. Hij was van 1952-1969 gemeenteraadslid in de gemeente Tubbergen, de laatste zeven jaar als wethouder.
De bruiloft
De kerkelijke inzegening van het huwelijk van Henri Alphonsus Joseph Groothuis (Teusse Harrie) (nr. 9) en Maria Hendrika Engelina Luttikhuis (Reurink Marie, geboren op De Molenberg) (nr.11) vond plaats op 8 juni 1932 in de Waterstaatskerk van de parochie van de H.H. Simon en Judas Thaddeus te Reutum. Het bruiloftsfeest werd die dag gevierd op de nabijgelegen boerderij van de fam. Brunninkhuis (Erve Reurink). Op de foto is niet te zien wie de fotograaf is geweest. Wel gaat in de familie het verhaal: "Doar kwam 's middaagns toevallig nen fotograaf deur Reutum, wat in dee tied wal heel iets biezeunders was. Hee kwam met 'n dreepoot en 't kiekäske bie Reurink vroag'n of hee nen foto moch maak'n. Toeval of niet, maar hij heeft toch op deze gedenkwaardige dag een fantastisch familiegebeuren op de gevoelige plaat vastgelegd. "Doar onder 'n kastanjeboom bie de boav'nkamer in Reurink zien'n hof." Ook maakte hij daar een trouwfoto van het bruidspaar. waarvan nog een enkel exemplaar in de familie circuleert.
De bruid geboren op De Molenberg
Dat de bruiloft niet op De Molenberg werd gevierd, waar de bruid in 1905 was geboren, is te verklaren. In 1906 overleed de vader van de bruid. Gerard Johan Luttikhuis, geboren aldaar in 1856. Hij was ongeneeslijk ziek. Landbouwer, caféhouder en molenaar was hij in 1898 in het huwelijk getreden met Susanna Maria Engelina Leferink op Reinink (Reninks San) uit Volthe (nr. 14). Uit dit huwelijk werden een zoon en een dochter geboren: Gerard Johan Joseph Luttikhuis (*1901 - †1969) (nr. 19) en Maria Hendrika Engelina Luttikhuis (*1905 - †1977) (nr. 11). Dat beide kinderen aan het begin van deze eeuw Reurink Jan' en 'Reurink Marie' werden genoemd, komt doordat in 1908 de weduwe S.M.E. Luttikhuis-Leferink op Reinink een tweede huwelijk sloot met Gerardus Johannes Brunninkhuis (*1872 - †1955), de nog ongehuwde erfgenaam van Erve Reurink, bekend als Reurink Graeds' (nr. 3). Het bruidspaar woonde van 1908 tot 1913 met beide kinderen, c.q. stiefkinderen op De Molenberg, een complex dat zowel uit boerderij met voorcafé en schuren als ook uit een naastgelegen bakkerij met woonhuis bestond, met daarachter op een molenberg een windkorenmolen. In 1913 waren intussen 3 jongens geboren. Het gezin bestond nu uit 7 personen: ouders, 2 ‘voor’kinderen Jan en Marie, dan Gerard (*1909, nr. 2), Herman (*1910, nr. 6) en Everhard (*1912, nr. 4). Deze drie kinderen hebben het levenslicht aanschouwd op De Molenberg. Anna (nr. 13) is na de brand op De Molenberg, op Erve Reurink geboren op 14 juni 1913.
De Brand!
In het voorjaar van 1913 sloeg het noodlot toe. Door een felle brand, ontstaan in het boerderijgedeelte, brandde de hele boerderij van achter naar voren tot op de grond af. Van de inboedel had men weinig kunnen redden. Bij navraag rondom 1960 vertelde "de oale Vugtboer", Gerard Vrooijnk: "'t Was nen deurgetimmerde boerderieje met de gelagkamer an de veurkant, doar zunt domaals neg'nteen stuks kast'n, kabinett'n en tuugkist'n verbraand... en ok al het antiek...d'oald'n war'n zeunige leu..." Nooit heb ik later ergens kunnen achterhalen wat men verstond onder "nen deurgetimmerde boerderieje". De oale Vugtboer wist het wel: "Joa, jeunk'n, wis't wett'n en za'k die zeggn... ik wet nich meer zo krek, mer 't was 'n deurgetimmerd spil."Na de brand is de boerderij met café weer herbouwd op de plek van de huidige Molenberg. Het bedrijf is toen 10 jaar lang verhuurd geweest aan de familie Bosch, caféhouder en paardenhandelaar, afkomstig uit Hasselo, later woonachtig te Ootmarsum.
Erve Hannink - Groothuis (woning bruidegom)
Al in 1297 wordt in de schattingsregisters "Het erf. Johanninc to Roetmen" beschreven. In 1400 is het een leengoed van de Heerlijkheid Almelo, in 1570 komt het goed onder "het Stift van Wersloe". Vanaf 1750 heet het Hanninc, daarna Hannink, Eind vorige eeuw trouwt Johannes Hannink (Hannink Jens) met Johanna Deperink op Deperink (Deepnk Han, Hannink Han). Het huwelijk was kinderloos. Hanna kwam van Deepnkman uit De Zoeke, ten Zuiden van Reutum ( L. Severt). Zij was een zuster van Johan Deperink op Deperink (Deepkn Jan), die getrouwd was met Hanna Meijer (Deepkn Hanna). Zij was geboren op Erve Vink in Agelo, waar haar zuster Maria Meijer (Vink'n Meij), als erfdochter van Erve Vink was getrouwd met Johannes Aarnink (Oarnman, Tilligte); en de moeder werd van Henny Aarnink,(Vink'n Henny, bekend in Ootmarsum e.o.)
Het kinderloze echtpaar Hanninks Jens en Hanninks Han verhuurde eind vorige eeuw de boerderij aan de familie Sluis, uit het Noord-Hollandse. Oudere mensen in Reutum schamperden dikwijls, omdat deze Hollandse boer de Reutummers wel eens zou laten zien, hoe ze moesten boeren! In de 20-er jaren moet een deel van het voorhuis verhuurd zijn geweest aan een familie Boomars, ergens uit het westen. Dochters van deze familie zijn gehuwd en in Harbrinkhoek en Ootmarsum komen wonen (Bruggink, Steinmeijer). De familie Hannink-Deperink. op Deperink bewoonde een kleiner huis, hun eigendom, aan de overkant van de Kerkstraat tegenover de boerderij, waar aan de westgevel in een Bentheimer zandstenen gevelsteen de naam "Erve Hannink" staat gegraveerd. De broer van Hannink Han, Johan Deperink op Deperink (Deepnk Jan oet De Zoeke) was tevens kerkmeester, zoals destijds een lid van het kerk- en schoolbestuur heette. Dit bestuur getuigde wel van enige toekomstvisie en pedagogisch inzicht. Er waren onderhandelingen gevoerd tussen de familie Hannink en het kerkbestuur om "het Hanninkhoes" ooit de bestemming van een bewaarschool te geven, wat wij nu een kleuterschool noemen. In 1936 had een aantal ouders hun kind of kinderen op de pastorie aangemeld. Met de overste van de Eerwaarde Zusters Franciscanessen van Denekamp was overleg gepleegd over de benoeming van "een zuster van de bewaarschool".
Zuster Ewaldis
Het volgende verhaal heb ik zelf Zuster Ewaldis, die ik als kleuterzuster had, smakelijk horen vertellen: In het Zustershuis van dezelfde Franciscanessen te Tubbergen kreeg Zuster Ewaldis Mensink (Enschede) de benoemingsbrief van Moeder Overste met de opdracht in Reutum een en ander van de grond te krijgen als gediplomeerd kleuteronderwijzeres. Op een mooie lentemorgen fietste zij derhalve van Tubbergen naar Reutum om eerst eens contact te leggen met het hoofd der school, G.J.J. Olde Loohuis. Juist als zij aan de voorkant de trappen naar de grote groene voordeur wil betreden, begint het speelkwartier. Een hele horde dringende leerlingen die nogal luid tekeer gaan, loopt haar bijna omver. Ze wordt vriendelijk ontvangen, er wordt voor koffie gezorgd. Temidden van het personeel, onder wie o.a. Juffrouw Schwering en Harrie Olde Loohuis, onderwijzer en zoon van G.J.J. Olde Loohuis, worden alle mogelijkheden nog eens op een rij gezet.
Straks op de pastorie moet Zuster Ewaldis goed voorbereid zijn, bij het kennismakingsgesprek met de Zeer Eerwaarde Heer pastoor Antonius Lauteslager (*1867 - †1947). Bij het afscheid merkt de Eerwaarde Zuster fijntjes op dat soortgelijke tropische geluiden, zoals daarbuiten op de speelplaats, ook wel in het oerwoud te horen zijn. "Jazeker Zuster, u hebt gelijk", repliceert Harrie Olde Loohuis zeer gevat, pas maar op, straks op de pastorie wordt u door twee leeuwinnen ontvangen... !" Oudere en (oud-) Reutummers zullen de betekenis van deze "verkeerstechnische" waarschuwing begrijpen.
't Hanninkhoes
Eind 30-er jaren heeft een deel van dit huis als bewaarschool gefungeerd. De zuster leerde de jeugd de handjes wassen, netjes en vooral stil te zijn. (anders een plakkertje op de mond). Zij leerde hen liedjes zingen, toneeltje spelen, plakken, knippen en papiervlechten. De gezondheid van het echtpaar Hannink baarde steeds meer zorgen. De dienstdoende hulp in de huishouding Marie Steggink (Steghoes Marie) trad in het klooster. Zo moest nu Santje Brakhuis (Moekott'n Santje) - "dee bie'n Deepknman was grootbracht" - steeds vaker in de huishouding komen meehelpen. Dit had tot gevolg, dat na het overlijden van het echtpaar Hannink, het Hanninkshoes bij testament was vermaakt aan Santje Brakhuis, die verkering had met Jan Deterink (Dreiers Jan). De bewaarschool verhuisde naar het St. Jozefgebouw, parochiehuis tussen pastorie en lagere school.
Openbare verkoop
Toen in 1931 voor de familie Sluis het termijn van de huur van Erve Hannink verstreken was, zou dit erf publiek worden verkocht. Dat er meerdere aspirant-kopers waren, merkte ik in 1960 op bij het verhaal van Z.E.H. pastoor Jan Groothuis (nr. 5) in Buurse. Zijn broer Harrie, 28 jaar oud, had al enige tijd verkering met Marie Luttikhuis (nr. 11) en hij had alle belang bij de aankoop van deze boerderij. Omdat er meerdere gegadigden waren, was en is het gebruikelijk tegen vergoeding een geduchte stroman in te schakelen, die op het juiste ogenblik wist te ‘mijnen’ bij een veiling. "En zo is Hanman an oons Harrie verkocht..." Mevrouw An Brunninkhuis-Poppink citeert in deze context de woorden van haar vader: "Geleuft mèr, as op 'n boer 'n spil met mien'n wöd'n verkocht, dan beav'n de boks veur't gat!"
Na het huwelijk op 8 juni 1932 (foto) ging het bruidspaar wonen op "Hanman zien spil". In de crisistijd was het hard werken en weinig verdienen. De werkzaamheden waren verdeeld: tante Marie deed de huishouding, verzorgde de kinderen, zorgde goed voor de varkens, kalveren en kippen; oom Harrie deed de boerderij, het land en het vee. Eén avond per week was er de koorrepetitie: Gregoriaans meerstemmige missen en lofgezangen. Oom Harrie was de organist, Jan Lammerink senior (Rötger) de dirigent. Na diens overlijden nam Harrie het stokje over en werd Jan Lammerink junior, (Rätger oomzegger) de organist. Harrie Groothuis was ook de directeur van de plaatselijke St. Jozefharmonie.
Harry, Marie en hun kinderen
In 1933 werd Sanny geboren. Zij trouwde later met Henny Roelofs in Tubbergen. Zij overleed in 1998. Riet (* 1936), lerares N.O, woont in Oldenzaal, was gehuwd met Jan Boswerger (*1934 - †1992) (Loarink Jan, Tubbergen).
Harry (*1941 - †1991) was gehuwd met Ans Alberink (Harbrinkhoek). Harry had naast de boerderij een melktransportbedrijf, later voorgezet door zijn zoon Bert.
Christien (* 1939), lerares N.O., woont in Tubbergen en is gehuwd met bakker Gerard Scholten. Met de instemming van Riet en Christien mag ik nog verdere familiegegevens vermelden. Deze familie heeft zware verliezen en veel verdriet meegemaakt.
Levensverhaal van het gezin
De middag van woensdag 9 juli 1941, zal menigeen in het geheugen gegrift staan. Terwijl op die zomerse middag op Erve Groothuis-Hannink na het middageten, iedereen voor een ogenblik de gebruikelijke middagrust in acht neemt, wordt deze rust heel wreed door een ramp verstoord: de achterzijde van de boerderij staat in vuur en vlam. Op wacht staande Duitse soldaten ontdekken de brand. Met andere soldaten uit de kazernebarakken in het naastliggende weiland alarmeren zij de niets vermoedende bewoners. Ook buren snellen toe. Paniek.. Waar zijn alle kinderen? Allen zoeken, vele keren is getracht op de brandende hooizolder de nog twee ontbrekende kinderen te vinden. Ze moeten na het middageten via de hooiladder op de zolder zijn gaan spelen.
Zie vervolg elders in dit blad.
....................................................................................
Hier houdt het verhaal op omdat het stuk ‘elders in dit blad’ ontbreekt.
Ook onduidelijk is wanneer dit stuk geplaatst is.